Martin Valcke beschrijft in zijn boek Onderwijskunde als ontwerpwetenschap - van leren naar instructie zijn model voor het didactisch handelen (instructieactiviteiten):
[We] stellen een structuur van didactisch handelen voor waarin vijf interagerende componenten voorkomen:
-
Leerdoelen.
-
Leerstof.
-
Instructiestrategieën (didactische werkvormen).
-
Media.
-
Toetsing.
(...)
In de bovenstaande figuur vatten we de steeds terugkerende elementen in het model voor het didactisch handelen/instructieactiviteiten samen onder de begrippen: leerdoelen, leerstof, instructiestrategie/didactische werkvormen, media en toetsing.
(1) Leerdoelen
Leerdoelen worden concreet observeerbaar neergeschreven. Een dergelijk operationeel leerdoel geeft dus heel concreet aan welk gedrag men verwacht van de lerende (bijv. een voorbeeld geven, een schema uitwerken, een conclusie schrijven, ...) en op welke inhoud dit gedrag betrekking zal hebben (bijv. een oorzaak-gevolgrelatie m.b.t. zwaartekracht en de getijden, een realistische roman, een schilderij in clair-obscur, ...).
(2) Leerinhouden/leerstof
'De stof waarvan men leert', dat is de concrete selectie van informatie die de actoren gebruiken in hun leeractiviteiten (bijv. om te lezen, om samen te vatten, om een schema van te maken, ...). Er is een duidelijke relatie tussen de leerstof en de inhoud waarrond het gedrag in het leerdoel gesteld wordt, maar dit valt niet noodzakelijk samen.
(3) Instructiestrategieën (didactische werkvormen)
Dit beschrijft de concrete acties van een instructieverantwoordelijke om leeractiviteiten bij lerenden uit te lokken (bijv. vragen stellen, doceren, een demonstratie geven, een discussie opzetten, een groepsopdracht geven, rollen toewijzen, een probleem voorleggen, ....). Afhankelijk van een visie op leren en instructie zal een instructieverantwoordelijke andere typische didactische werkvormen selecteren en implementeren.
(4) Media
'Media' verwijst naar de 'gematerialiseerde' vorm van leerstof en/of tools/middelen die men gebruikt bij een didactische werkvorm: boeken, projectoren, computer, bord, fiches, zelfstudiepakket, website, e-learningomgeving, ....
(5) Toetsing
Toetsing is de manier (inhoud, materiaal, activiteiten en organisatie) waarop men het bereiken van de vooropgestelde doelstellingen controleert.
Bron: Onderwijskunde als ontwerpwetenschap - van leren naar instructie, Martin Valcke
